Diagnose? Zelfverlating...
Een collega van mij, Huub ter Haar, schreef onlangs een heel mooi artikel.
Zijn diagnose was zelfverlating. Zelfverlating is alom aanwezig. Het is het richten van de aandacht buiten je echte centrum (buik, bekkengebied). Je geeft je aandacht weg aan dat wat hecht, eist, afleidt of vult.
Je verliest ruimte om de signalen van je lijf als helpers en kompas te hanteren. Terwijl spanning of pijn je juist roepen om in je lijf te zijn, ga je ervan weg. Emoties roepen je ook naar binnen: ze reiken je de behoefte aan om veilig, trouw en gehecht aan jezelf te worden.
Je verliest het contact met je ware zelf, met anderen en met je kompas (in de vorm van intuïtie en inspiratie).
Het buikgevoel is het tweede brein, hier zetelt het instinct. Als je daar met je aandacht bent, kunt wäarnemen, omarmen en reguleren wat helpend wil zijn, dan gaat via het hart het sein ‘veilig’ naar het brein. Dat stuurt het zenuwstelsel aan, het lijf ontspant, opent zich en kan ontvangen en verbinden.
Zelfverlating ontstaat door onvervulde hechting: je zoekt naar de bevestiging, het oordeel of de aandacht van anderen, in de hoop er te mogen zijn, gezien te worden en erbij te horen. Als je hierin teleurgesteld raakt, zoek je manieren om de bevestiging alsnog te krijgen of de pijn van afwijzing niet te hoeven voelen. Met afleiding, verdoving of verslaving.
Zelfverlating is te keren met meer aanwezigheid: de aandacht eerst naar binnen richten: waarnemen, omarmen en reguleren van de helpende signalen.
Met toestemming mocht ik deze tekst van Huub overnemen. Het zegt namelijk alles over wat er gaande is als je jezelf kwijt bent. In mijn traject Terug naar jezelf, gaan we juist aan de slag met alle onderstaande thema's.
1 Schaamte
Schaamte ontstaat veelal uit angst om iets te doen dat onbehoorlijk is. Je vreest kritiek en daarmee afwijzing. Schaamte gaat gepaard met een terugtrekkende beweging: je verkleint jezelf, in de hoop dat de ander je ziet en bevestigt.
2 Schuld
Schuldgevoel ontstaat als je met de ogen van een kritische ik of van een (denkbeeldige) ander naar jezelf kijkt en meent dat je tekort schiet of iets niet goed doet. In de kern zit hier vrees om niet gezien te worden of er niet langer bij te horen.
3 Oordeel
Oordelen bevatten vaak (zelf)kritiek. Ze leiden tot afwijzing, niet alleen van de ander, maar ook van jezelf. Met het uitspreken van een oordeel moet jijzelf ook aan een gestelde norm voldoen.
4 Masker
Het aannemen van een masker is sociale smeerolie. Maar vaak komt ze voort uit over-aanpassing, je verhult een deel van jezelf dat er niet mag zijn. Je wilt voldoen aan verwachtingen, ten koste van je eigenheid.
5 Bezit
De meeste mensen richten zich op comfort: een tweede huis, beleggingen en een luxe auto. Zo gauw bezit moet zorgen voor veiligheid, raakt de aandacht overmatig gericht op dat wat buiten jezelf is.
6 Eisen
Risicobeheersing en efficiëntie gaan gepaard met regels, protocollen en systemen. Aan al deze eisen moet je voldoen. Zij trekken de aandacht voortdurend weg van je centrum.
7 Afleiding
In onze cultuur is er volop dopamine beschikbaar om te ontspannen, om even niet te hoeven voelen. Om jezelf te belonen of te troosten. De overvloed aan prikkels via media, games, festivals, etc. trekt echter de aandacht weg en ontregelt je focus.
8 Verslaving
Verslaving is een complexe reactie op pijn, trauma of onvervulde emotionele behoeften. Verslavend gedrag komt in veel gevallen voort uit de zucht naar hechting die met stoffen (alcohol), gedrag (gokken) of emoties wordt vervuld. Het voedt de zelfverlating.
